Uluslararası Standardizasyon Örgütü (ISO), kalite yönetim sistemleri alanındaki temel standart olan ISO 9001’in yeni sürümünü Eylül 2026’da yayımladı. ISO 9001:2026, mevcut yapıyı büyük ölçüde korurken kuruluşların kalite kültürünü, risk ve fırsat yönetimini ve değişen bağlam koşullarını daha açık şekilde ele almaktadır.
ISO 9001 revizyonu; kuruluşların kalite performanslarını geliştirmelerini, risk ve fırsatları daha net ayırmalarını ve kalite yönetim sistemlerini stratejik yönleriyle daha güçlü biçimde ilişkilendirmelerini amaçlamaktadır.
Güncelleme ile ilgili bültenimize ve detaylara bu sayfadan ulaşabilirsiniz.
9001 Geçiş Bülteni
ISO 9001:2026 ile Gelen Başlıca Değişiklikler
Yeni standartta öne çıkan değişiklikler şunlardır:
- Kuruluşun, iklim değişikliğinin bağlamıyla ilgili bir konu olup olmadığını belirlemesi zorunlu hale getirilmiştir (Madde 4.1) – yeni şart.
- İlgili tarafların beklentileri arasında iklim değişikliğiyle ilgili hususların da bulunabileceği netleştirilmiştir (Madde 4.2).
- Üst yönetim taahhütlerine yeni bir madde eklenmiş; kalite kültürünün ve etik davranışın teşvik edilmesi liderlik şartları arasına alınmıştır (Madde 5.1.1).
- Kalite politikasına, kuruluşun bağlamını dikkate alma ve stratejik yönünü destekleme şartı eklenmiştir (Madde 5.2.1).
- Risk ve fırsatların belirlenmesi, risklere yönelik faaliyetler ve fırsatlara yönelik faaliyetler ayrı ve daha belirgin bir yapı altında ele alınmıştır (Madde 6.1).
- Değişikliklerin planlanması maddesine iletişim, etkinliğin izlenmesi/değerlendirilmesi ve sonuçların gözden geçirilmesi şartları eklenmiştir (Madde 6.3).
- Süreçlerin işletilmesi için uygun ortam örneklerine psikolojik faktörler (stres azaltıcı, tükenmişliği önleyici) açıkça eklenmiştir (Madde 7.1.4).
- Farkındalık şartlarına, kuruluşun kalite kültürü ve etik davranışının farkında olma hususu eklenmiştir (Madde 7.3).
- Dokümante edilmiş bilginin “bulunabilir olması” ifadesi standart genelinde netleştirilmiştir.
- Yönetimin gözden geçirmesi girdilerine; ilgili taraf ihtiyaç ve beklentilerindeki değişiklikler ile risk ve fırsatlara yönelik faaliyetlerin etkinliği eklenerek zorunlu hale getirilmiştir (Madde 9.3.2).
- Sürekli iyileştirme hükümlerinde terminoloji tutarlılığı sağlanmış; bilgilendirici Ek B kaldırılmış, Ek A’nın açıklamaları genişletilmiştir.
- Terim ve tanımlara ilişkin açıklamalarda (Ek A) çeşitli netleştirmeler yapılmıştır.
Bu değişiklikler, kuruluşların yalnızca dokümanlarını güncellemesini değil; risk ve fırsat yönetimi uygulamalarını, değişiklik yönetimi süreçlerini, kalite kültürü ve liderlik yaklaşımlarını da gözden geçirmesini gerektirecektir.
ISO 9001:2026 Geçiş Süresi
ISO 9001:2026 için öngörülen geçiş süresi üç yıldır.
Geçiş dönemi Eylül 2026’da başlamış olup Eylül 2029’da sona erecektir. ISO 9001:2015 belgeli kuruluşların, geçiş dönemi sona ermeden önce kalite yönetim sistemlerini ISO 9001:2026 şartlarına uyarlamaları ve geçiş denetimlerini başarıyla tamamlamaları gerekmektedir.
2026 versiyonuna geçiş ya da ilk belgelendirme başvuruları akreditasyon kurumunun belgelendirme kuruluşlarına onayı sonrası verilmeye başlanacaktır. Cicert’in ISO 9001:2026 geçiş denetimlerine ilişkin uygulama yöntemi ve ayrıntılı takvimi, ilgili akreditasyon düzenlemelerinin yayımlanmasının ardından müşterilerimize ayrıca bildirilecektir.
2015 versiyonlu akredite belgeler, ISO 9001:2026 standardının yayımlandığı ayın son gününden itibaren 36 ay (30 Eylül 2029) sonrasında —yani geçiş sürecinin bitiş tarihinde— geçerliliğini yitirecektir.
Cicert, 31 Mart 2028 itibarı ile 2015 versiyonunda yeni belge yayınlamayacaktır. 2015 versiyonunda yapılacak yeni başvurular için bu tarih dikkate alınarak kabul işlemleri yürütülecektir.
Geçiş tetkiklerinde aşağıdaki asgari hususlar mutlaka incelenecektir
ü ISO 9001:2026 standardındaki (önceki sürüme kıyasla) değişen gereklilikler;
ü Kuruluşun bağlamındaki değişiklikler; ve
ü Müşterinin yönetim sisteminde yapılması gerekebilecek diğer değişiklikler.
Kuruluşlar Geçişe Nasıl Hazırlanmalıdır?
Akreditasyon kuralları beklenirken kuruluşların hazırlık çalışmalarına başlaması önerilmektedir. Bu kapsamda aşağıdaki adımlar izlenebilir:
- İlgili çalışanlara ISO 9001:2026 geçiş eğitimi verilmesi,
- ISO 9001:2015 ile ISO 9001:2026 arasındaki farklılıkların değerlendirilmesi,
- Madde bazında boşluk analizi yapılması,
- Kuruluş bağlamı ve ilgili taraf analizlerinin, iklim değişikliği hususu da dahil olmak üzere gözden geçirilmesi,
- Risk ve fırsatların ayrı süreçler olarak değerlendirilmesi ve ilgili faaliyet planlarının güncellenmesi,
- Kalite politikası ve hedeflerinin; kalite kültürü, etik davranış ve stratejik yönle uyumunun gözden geçirilmesi,
- Değişiklik yönetimi yönteminin oluşturulması veya mevcut yöntemin geliştirilmesi,
- Çalışma ortamı değerlendirmelerinin psikolojik faktörleri de kapsayacak şekilde güncellenmesi,
- Farkındalık eğitimlerinin kalite kültürü ve etik davranışı içerecek şekilde güncellenmesi,
- İç tetkik ve yönetimin gözden geçirmesi süreçlerinin yeni şartlara göre uygulanması,
- Belirlenen eksiklikler için faaliyet planı hazırlanması ve uygulamaların etkinliğinin değerlendirilmesi.
