Uluslararası Standardizasyon Örgütü (ISO), çevre yönetim sistemleri alanındaki temel standart olan ISO 14001’in yeni sürümünü Nisan 2026’da yayımladı. ISO 14001:2026, mevcut yapıyı büyük ölçüde korurken günümüzün çevresel koşullarını ve kuruluşların karşı karşıya bulunduğu yeni riskleri daha açık şekilde ele almaktadır.
ISO 14001 revizyonu; kuruluşların çevresel performanslarını geliştirmelerini, değişen çevresel koşullara uyum sağlamalarını ve çevre yönetim sistemlerini stratejik iş süreçleriyle daha güçlü biçimde ilişkilendirmelerini amaçlamaktadır.
Güncelleme ile ilgili bültenimize ve detaylara bu sayfadan ulaşabilirsiniz.
14001 Geçiş Bülteni
ISO 14001:2026 ile Gelen Başlıca Değişiklikler
Yeni standartta öne çıkan değişiklikler şunlardır:
- İklim değişikliği, biyoçeşitlilik, ekosistem sağlığı, doğal kaynakların kullanımı ve kirlilik gibi çevresel koşullar daha görünür hâle getirilmiştir.
- İlgili taraf beklentileri çevresel konular açısından genişletilmiş; kuruluş bağlamı ve ilgili tarafların ihtiyaç ve beklentilerinin değerlendirilmesine ilişkin hükümler netleştirilmiştir
- Çevre Yönetim Sistemi kapsamı belirlenirken kuruluşun yaşam döngüsü üzerindeki kontrol ve etki alanlarının dikkate alınması açıkça vurgulanmıştır.
- Riskler ve fırsatlar ayrı ve daha belirgin bir yapı altında ele alınmıştır.
- “Değişiklik yönetimi”müstakil madde olmuştur. ISO 9001'deki değişiklik planlamasına benzer yapı getirilmiştir.
- Çalışan katılımı daha güçlü ifade edilmiştir.
- Dışarıdan sağlanan proseslerin yanı sıra ürün ve hizmetlerin çevresel etkilerinin kontrol edilmesi veya etkilenmesi yönündeki beklenti genişletilmiştir.
- Acil durum yönetimi risk planlamasıyla ilişkilendirilmiştir.
- İzleme ve ölçmenin yanında, elde edilen sonuçların analiz edilmesi ve değerlendirilmesi daha açık biçimde vurgulanmıştır.
- Her iç tetkik için tetkikin amacı, kapsamı ve kriterlerinin belirlenmesi istenmiştir.
- Yönetimin gözden geçirmesi şartları; genel hükümler, girdiler ve sonuçlar şeklinde daha açık bir yapıya kavuşturulmuştur.
- Sürekli iyileştirme hükümleri yeniden yapılandırılmış ve çevresel performansın geliştirilmesiyle daha doğrudan ilişkilendirilmiştir.
Bu değişiklikler, kuruluşların yalnızca dokümanlarını güncellemesini değil, çevresel risk ve fırsatlarını, tedarik zincirlerini, değişiklik yönetimi uygulamalarını ve performans değerlendirme yöntemlerini de gözden geçirmesini gerektirecektir.
ISO 14001:2026 Geçiş Süresi
ISO 14001:2026 için öngörülen geçiş süresi üç yıldır.
Geçiş dönemi Nisan 2026’da başlamış olup Nisan 2029’da sona erecektir. ISO 14001:2015 belgeli kuruluşların, geçiş dönemi sona ermeden önce çevre yönetim sistemlerini ISO 14001:2026 şartlarına uyarlamaları ve geçiş denetimlerini başarıyla tamamlamaları gerekmektedir.
Geçiş denetimlerinin nasıl yürütüleceği, denetim süresine yapılabilecek ilaveler, belgelendirme kararları ve mevcut belgelerin geçerliliğine ilişkin ayrıntılı uygulamalar; ilgili uluslararası akreditasyon kuralları ile Akreditasyon kurumu tarafından yayımlanacak rehber ve duyurular doğrultusunda kesinleşecektir.
Bu nedenle Cicert’in ISO 14001:2026 geçiş denetimlerine ilişkin uygulama yöntemi ve ayrıntılı takvimi, ilgili akreditasyon düzenlemelerinin yayımlanmasının ardından müşterilerimize ayrıca bildirilecektir.
Kuruluşlar Geçişe Nasıl Hazırlanmalıdır?
Akreditasyon kuralları beklenirken kuruluşların hazırlık çalışmalarına başlaması önerilmektedir. Bu kapsamda aşağıdaki adımlar izlenebilir:
- İlgili çalışanlara ISO 14001:2026 geçiş eğitimi verilmesi,
- ISO 14001:2015 ile ISO 14001:2026 arasındaki farklılıkların değerlendirilmesi,
- Madde bazında boşluk analizi yapılması,
- Kuruluş bağlamı ve ilgili taraf analizlerinin gözden geçirilmesi,
- İklim değişikliği, biyoçeşitlilik ve ekosistem sağlığıyla ilgili hususların değerlendirilmesi,
- Çevre boyutları ile risk ve fırsat analizlerinin güncellenmesi,
- Değişiklik yönetimi yönteminin oluşturulması veya mevcut yöntemin geliştirilmesi,
- Tedarikçi ve dış sağlayıcı kontrollerinin gözden geçirilmesi,
- İzleme, ölçme, analiz ve değerlendirme yöntemlerinin güncellenmesi,
- İç tetkik ve yönetimin gözden geçirmesi süreçlerinin yeni şartlara göre uygulanması,
- Belirlenen eksiklikler için faaliyet planı hazırlanması ve uygulamaların etkinliğinin değerlendirilmesi.
ISO 14001:2026 geçiş süreciyle ilgili bilgi almak için Cicert ile iletişime geçebilirsiniz.